مناطق شکار ممنوع ایران؛ قوانین، جریمه ها و لیست کامل استان ها

مناطق شکار ممنوع ایران چیست و چرا اهمیت دارد؟

منطقه یا مناطق شکار ممنوع به زیستگاه هایی با ویژگی های بارز طبیعی گفته می شود که جمعیت جانوری آن ها به دلیل شکار بی رویه و فعالیت های انسانی رو به کاهش است و از این رو نیاز مبرم به حمایت دارند. به همین خاطر و برای حفظ گونه های در معرض خطر جانوری و گیاهی برای مدتی محدود، به طور مثال حدود سه تا پنج سال، مناطقی را به عنوان مناطق شکار ممنوع ایران شناسایی می کنند. چنانچه جمعیت جانوری منطقه ای در این دوره ترمیم شود، می توان آن را با توجه به سایر معیارها، به عنوان یکی از مناطق چهارگانه محیط زیست تعیین نمود و دوباره از این شرایط خارج کرد.

تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست، مناطق شکار ممنوع ایران به دقت بررسی شده و در نهایت در صورت بهبود شرایط، به مناطق چهارگانه منتقل می شوند. بنابراین لیستی که در این مطلب با آن روبرو هستید، ممکن است در سال های آینده و با رعایت نکات اصولی حفاظتی، تغییر یافته و حتی از این لیست پاک شوند. راهکار تعیین مناطق شکار ممنوع ایران را می توان پشتوانه ای برای حفاظت از ذخایر طبیعی کشور و نوعی آزمون برای بررسی قابلیت های مناطق، برای پیوستن به مجموعه مناطق حفاظت شده دانست.

تفاوت منطقه شکار ممنوع با سایر مناطق چهارگانه محیط زیست

برای درک بهتر جایگاه مناطق شکار ممنوع، لازم است تفاوت آن ها را با سایر دسته بندی های محیط زیستی بدانید. مناطق چهارگانه محیط زیست ایران شامل پارک های ملی، مناطق حفاظت شده، پناهگاه های حیات وحش و مناطق شکار ممنوع می باشند.

• پارک ملی: مناطقی با ارزش علمی و طبیعی بسیار بالا که هرگونه تغییر در آن ها ممنوع است و فقط بازدید آموزشی و پژوهشی با مجوز امکان پذیر است.
• منطقه حفاظت شده: مناطقی که برای حفظ گونه های گیاهی و جانوری خاص ایجاد شده و ورود به آن ها نیاز به مجوز دارد، اما شکار در آن ها به طور کامل ممنوع است.
• پناهگاه حیات وحش: مناطقی که برای حمایت از گونه های در معرض خطر ایجاد شده و شکار در آن ها ممنوع است، اما ممکن است فعالیت های محدودی با نظارت دقیق انجام شود.
• منطقه شکار ممنوع: مناطقی که به طور موقت (معمولا سه تا پنج سال) شکار در آن ها ممنوع می شود تا جمعیت گونه های جانوری بازسازی شود. پس از احیای جمعیت، ممکن است به یکی از سه دسته بالا ارتقا یابد یا دوباره برای شکار مجاز باز شود.

قوانین و مجازات های شکار غیرمجاز در سال 1403 و 1404

بر اساس ماده 12 و 13 قانون شکار و صید (با اصلاحات بعدی)، هرگونه شکار و صید جانوران وحشی بدون داشتن پروانه ویژه یا در مناطق ممنوعه، جرم محسوب می شود. مجازات این تخلفات شامل حبس از نود و یک روز تا سه سال و یا جزای نقدی سنگین است. سازمان حفاظت محیط زیست به منظور بازدارندگی بیشتر، جرایم نقدی را بر اساس ارزش اکولوژیکی و وضعیت انقراض گونه ها طبقه بندی کرده است.

جدول کامل جریمه های شکار گونه های حمایت شده

در ادامه، مهم ترین مبالغ جریمه شکار غیرمجاز بر اساس آخرین مصوبات شورای عالی محیط زیست آورده شده است. این مبالغ به عنوان ضرر و زیان وارده به منابع طبیعی مطالبه می گردد.

لیست جامع مناطق شکار ممنوع ایران به تفکیک استان

سازمان حفاظت محیط زیست ایران، تعداد زیادی منطقه شکار ممنوع را به تفکیک استان معرفی نموده است. در ادامه، نام این مناطق به همراه ویژگی های اکولوژیکی مختصر هر استان آورده شده است.

آذربایجان شرقی

این استان با دارا بودن شش منطقه شکار ممنوع، یکی از زیستگاه های مهم پرندگان آبزی و پستانداران کوهستانی در شمال غرب کشور محسوب می شود. تالاب های این منطقه میزبان گونه هایی مانند میش مرغ، غاز خاکستری و عروس غاز هستند.

آذربایجان غربی

مناطقی که به عنوان مناطق شکار ممنوع در این استان معرفی شده اند، امتداد یافته مناطق دیگر شمال غربی کشور هستند. حیواناتی مانند گوزن ها و میش ارمنی که زمانی این نواحی را می پیمودند، اکنون در این محیط های حفاظت شده زندگی می کنند.

اردبیل

در این استان حیواناتی مانند کل و بز، خرس قهوه ای، گربه وحشی و عقاب شاهی یافت می شوند.

اصفهان

با توجه به وسعت استان اصفهان، تعداد مناطق شکار ممنوع در آن بالا است. بسیاری از این مناطق در قدیم، شکارگاه های سلطنتی بوده اند و اکنون پناهگاه گونه های کویری و کوهستانی هستند.

ایلام

گونه های جانوری این مناطق شامل کل، بز، قوچ و میش، انواع گربه سانان و پرندگان شکاری است.

بوشهر

این استان منطقه کوه مند را در خود جای داده که از زیستگاه های مهم کل و بز و قوچ و میش محسوب می شود.

تهران

در استان تهران پنج منطقه به عنوان مناطق حساس و شکار ممنوع معرفی شده اند که نقش مهمی در حفظ تنوع زیستی اطراف پایتخت دارند.

چهارمحال و بختیاری

خراسان جنوبی

خراسان رضوی

خراسان شمالی

خوزستان

زنجان

سمنان

سیستان و بلوچستان

این استان میزبان منطقه ای است که در آن گاندو (تمساح پوزه کوتاه ایرانی) زندگی می کند. پرندگان بومی مانند کبک و حیواناتی مانند قوچ و میش و آهوی وحشی در این مناطق یافت می شوند.

فارس

قزوین

وجود مراتع مناسب و پوشش جنگلی، زیستگاه حیواناتی مانند بز کوهی، خرس قهوه ای، پلنگ و سیاه گوش را در این مناطق ممکن کرده است.

قم

کردستان

زرینه اوباتو از مناطق شکار ممنوع ایران است که در بخش کرفتو دیواندره قرار گرفته و میش مرغ یکی از حیوانات رو به انقراضی است که در این نواحی زندگی می کند.

کرمان

کرمانشاه

کهگیلویه و بویر احمد

گلستان

گیلان

لرستان

در بسیاری از مناطق شکار ممنوع این استان، چرای بیش از حد دام ها آسیب جدی به اکوسیستم زده است، اما همچنان زیستگاه حیوانات وحشی مانند خرس، کفتار، گرگ و روباه می باشند.

مازندران

طبیعت و جنگل های این ناحیه به همراه آبشارهای آن باعث تنوع جانوری و گیاهی در این ناحیه شده است. در بعضی از این نواحی حتی صید ماهی نیز ممنوع است.

استان مرکزی

در این مناطق نه تنها طبیعت زیبای دریاچه های نمک و کویری را خواهید دید، بلکه انواع دسته های پرندگان مهاجر در مسیر پروازی خود در این مناطق فرود می آیند.

هرمزگان

منطقه گلزار و نیزار در شهرستان حاجی آباد واقع شده و دارای ارتفاعات و دره های بسیار جذاب است. در این دره ها کل و بز و در تپه ماهورها قوچ و میش دیده می شود.

همدان

یزد

اهمیت اکولوژیکی حفاظت از مناطق شکار ممنوع

حفاظت از این مناطق تنها به معنای جلوگیری از شکار نیست، بلکه حفظ تعادل اکوسیستم در مقیاس ملی است. مناطق شکار ممنوع به عنوان بانک های ژنتیکی طبیعی عمل می کنند. وقتی جمعیت یک گونه مانند یوزپلنگ یا پلنگ در یک منطقه بازسازی می شود، این گونه می تواند به مناطق مجاور نیز گسترش یابد و تنوع ژنتیکی کل جمعیت کشور را بهبود بخشد. علاوه بر این، این مناطق خدمات اکوسیستمی ارزشمندی مانند تنظیم آب و هوا، حفظ منابع آب زیرزمینی و جلوگیری از فرسایش خاک را ارائه می دهند.

راهنمای عملی برای طبیعت گردان و گزارش تخلفات

اگر به عنوان یک طبیعت گرد یا شهروند مسئول با صحنه شکار غیرمجاز یا ورود غیرقانونی به مناطق شکار ممنوع مواجه شدید، رعایت نکات زیر ضروری است:

• حفظ فاصله ایمنی: هرگز مستقیما با متخلفان درگیر نشوید، زیرا این افراد ممکن است مسلح باشند و جان شما در خطر قرار گیرد.
• مستندسازی: در صورت امکان و بدون به خطر انداختن خود، از پلاک خودرو، چهره افراد یا صحنه تخلف عکس یا فیلم بگیرید.
• گزارش فوری: بلافاصله با شماره تلفن 1540 (محیط زیست) یا 110 (پلیس) تماس بگیرید و موقعیت دقیق جغرافیایی را اعلام کنید.
• عدم انتشار زودهنگام: از انتشار تصاویر متخلفان در شبکه های اجتماعی قبل از اطلاع به مراجع قانونی خودداری کنید، زیرا ممکن است باعث فرار آن ها یا از بین رفتن ادله شود.

پرسش های متداول

جمع بندی

مناطق شکار ممنوع ایران، سرمایه های ملی و میراث طبیعی نسل های آینده هستند. آگاهی از قوانین، شناخت این مناطق و احترام به حریم حیات وحش، وظیفه ای همگانی است. با افزایش نظارت های مردمی و اعمال جریمه های بازدارنده، می توان امیدوار بود که جمعیت گونه های در معرض خطر مانند یوزپلنگ، پلنگ و هوبره در زیستگاه های طبیعی خود به حیات ادامه دهند. هرگونه تخلف در این مناطق نه تنها آسیب جبران ناپذیری به طبیعت وارد می کند، بلکه پیامدهای قانونی سنگینی را برای متخلفان به همراه خواهد داشت.